Nhọc nhằn đời phu gốm

Dũi lút mình vào khói bụi từ khi trời sáng đến lúc nhập nhoạng hoàng hôn, số tiền mà một cửu vạn, một phu gốm kiếm được đôi khi cũng chỉ đủ để đắp đổi lấy miếng cơm.

Nhoc nhan doi phu gom,phu gom,lam thue o Bat Trang,bat trang

Muốn kiếm được đồng tiền, người ta phải đánh đổi nhiều, đổ nhiều mồ hôi, công sức ra như thế nào.

 

Thân cò lặn lội

 

      Những công việc nặng nhọc đòi hỏi nhiều sức vóc ấy, lẽ ra phải của cánh đàn ông sức dài vai rộng, nhưng ở làng gốm Bát Tràng, lực lượng cửu vạn nữ đông đúc không kém gì nam giới. Có gia đình hết đời mẹ tới đời con tiếp nối làm nghề cửu vạn. Bát cơm, manh áo của họ cũng vơi đầy theo những bước thăng trầm làng gốm.

 

      Phần lớn nữ cửu vạn ở đây đều xuất thân từ những gia đình lao động nghèo, không có vốn liếng, đất sản xuất, lẫn trình độ văn hóa thấp, nên đành chấp nhận chọn công việc nặng nhọc, bán sức lao động để kiếm tiền. Những đồng tiền nhuốm đầy mồ hôi và nước mắt ấy, sẽ giúp họ trang trải được chi tiêu trong gia đình, con cái có điều kiện học hành.

 

      Từ nhào trộn đất đến dập khuôn, phơi khô, sấy khô, cắt gọt, tráng men, vẽ họa tiết rồi mới cho vào lò nung, hầu hết các công đoạn trên đều nặng nhọc. Mỗi khi vào mùa vụ, công việc vất vả cứ nối tiếp nhau qua bao tháng ngày không dứt, cả người thợ lẫn phu gốm gần như không có ngày nhàn rỗi.

 

      Sáng nào cũng vậy, từ lúc mặt trời "chưa mở mắt", chị Thảo (ở Phú Lãm, Hà Đông, Hà Nội) đã phải lụi cụi trở dậy buộc mớ đồ nghề gồm thúng mủng, quang gánh lên xe đạp. Rồi mất thêm hơn 2 giờ đánh vật với "con ngựa sắt" chị mới tới được nơi làm việc. Nhà 4 miệng ăn, chồng bệnh tật, mình chị là lao động chính. Từ 2 năm nay, ngày nào chị cũng phải "tập thể dục" trên hành trình  Phú Lãm - Bát Tràng - Phú Lãm dài hơn 100km. Chỉ cần tính sơ sơ trong khoảng thời gian ấy, quãng đường Thảo lặn lội mưu sinh cũng đủ… xuyên Việt đến 2 lần. Thật khó tưởng tượng, người đàn bà với vóc dáng nhỏ bé ấy lại có một nguồn năng lượng phi thường như thế.

 

      Thảo kể, mỗi ngày chị kiếm được từ 150 - 200 ngàn đồng từ việc khuân vác, kéo, đẩy hàng cho các chủ hàng ở chợ. Hôm nào đông khách còn đỡ, chứ hôm vắng khách, ế ẩm thì tiền công chị thu được cũng chỉ đủ đong vài cân gạo, mua mớ rau, mớ tép cho gia đình. Nghề của chị, ráo mồ hôi là cũng hết tiền. Thảo bảo, là phụ nữ, ai chả muốn tìm được công việc có thu nhập ổn định và môi trường lao động an toàn, phù hợp với sức khỏe của mình, nhưng cực chẳng đã mới phải làm cái nghề này để mưu sinh. Bởi, Phú Lãm quê chị, đất quê cha đã không mênh mông thì chớ, cả chục năm nay, hết nhà máy, xí nghiệp này đến dự án kia cứ bóc tuốt tuột bờ xôi ruộng mật của làng, của xã lên, đẩy những người nông dân như chị lên bờ… thất nghiệp. Nhà có mấy sào ruộng, quá trình đô thị hóa lấy đi hơn nửa, tất cả tiền từ đóng học cho con đến ăn uống, sinh hoạt của cả gia đình đều trông vào cái nghề "vắt mũi bỏ mồm" của Thảo.

 

Nhoc nhan doi phu gom,phu gom,lam thue o Bat Trang,bat trang

Công việc thường ngày

 

       Vợ chồng Thảo có hai đứa con, thằng lớn học lớp 11, người gầy nhẳng như cái que mà lúc nào cũng nhèo nhẹo đòi mẹ cho bỏ học để kiếm tiền. Thương con chị không đặng. Bởi chị nghĩ, đời mình đã khổ, cố gắng thêm chút ít để con cái bớt phần lam lũ. Thế cho nên, mới ngoài 30 tuổi mà Thảo đã hom hem chả khác gì ngoại tứ tuần. Khuôn mặt chị sạm đi vì nắng gió, đôi tay chai sần, khô khốc, chi chít những vết rạn chân chim…

 

      "Do mình từ nhỏ chỉ quen với ruộng đồng, trình độ, bằng cấp thì không có nên cũng chả biết kiếm việc gì. Mấy lần theo chúng bạn đi làm công nhân may nhưng bữa đực bữa cái, tiền công ăn theo sản phẩm, thu nhập èo uột chả đủ sống mới phải bỏ để làm cái nghề cửu vạn. Chứ đàn bà con gái, chả ai muốn tay chân bầm dập, vai hết rỉ máu lại chai sạn thế này…", chị Thảo ngậm ngùi chia sẻ.

 

Kiếm cơm nơi đất khách

 

      Quả thật, nếu không chứng kiến tận mắt thì cũng khó để hình dung nổi công việc vất vả của cánh nữ cửu vạn làng gốm Bát Tràng. Một chiếc xe cút kít cao chất ngất những sọt bằng nhựa, bên trong là ang, chậu, ly, cốc, chén; một đôi quang gánh xếp đầy lọ hoa, lộc bình, chậu cảnh nặng từ vài chục đến hàng trăm cân đè nặng lên đôi vai của các bà, các chị. Toàn hàng dễ vỡ, chỉ cần sơ sẩy một chút trong khâu vận chuyển, họ có thể phải đền đến cả mấy tháng lương. Bởi trong số hàng hóa đó, có những chiếc bình, chiếc lọ gốm giá đến vài triệu đến vài chục triệu, con số mà nằm mơ người cửu vạn cũng không nghĩ mình dành dụm được.

 

      Dưới cái nắng chói chang đầu hạ, bà Hạnh lầm lũi đẩy chiếc xe cút kít ghé vào thùng xe tải chờ xuống hàng. Chiếc xe dường như quá sức đối với người đàn bà 51 tuổi, quê mùa, lam lũ ấy. Tính đến nay, bà đã có thâm niên làm cửu vạn 9 năm ở làng gốm Bát Tràng. Dáng bà nhỏ thó, lưng còng gập, hậu quả của nhiều năm gánh gồng, lam lũ. Nhìn bà ậm è xếp từng bao hàng lên xe, người ta có cảm giác tấm lưng già nua kia như oằn xuống và nó có thể gẫy gập bất cứ lúc nào.

 

Nhoc nhan doi phu gom,phu gom,lam thue o Bat Trang,bat trang

Gốm, thành quả của biết bao giọt mồ hôi công sức

 

      Bà kể, quê bà mãi Quảng Xương, Thanh Hóa. Nhà nghèo lại đông anh em nên mãi ngoài 30 tuổi bà mới lập gia đình. Gia cảnh nhà chồng cũng gianh tre nứa lá, cũng đói khát chạy ăn từng bữa. Lấy nhau được mấy năm thì 3 đứa con lần lượt ra đời. Cái đói, cái nghèo ghì sát đất. Đồng đất tứ bề cát trắng, bà có khéo co kéo cũng chả đủ ăn. Khi đứa con út mới tấp tểnh tập đi, bà theo bạn bè ra Hà Nội làm thuê.

 

      Lúc đầu bà được một hàng cơm dưới đường Xuân Thủy, Cầu Giấy nhận vào làm rửa bát, lau chùi bàn ghế với mức lương 800 nghìn/tháng, chủ nuôi ăn ngày hai bữa. Làm được vài tháng bà xin nghỉ. Không phải bà sợ cái cảnh từ sáng sớm đến tối mịt đánh vật với chồng xoong nồi, bát đĩa lấm lem dầu mỡ, mà là bà không chịu nổi cái cảnh mỗi ngày dăm lần bị cô chủ quán đáng tuổi con, tuổi cháu lăng mạ, xúc phạm mình. Từ đó, bà "dạt" về Bát Tràng làm phu gốm.

 

      Mấy ngày đầu, do công việc chưa quen nên chân tay bà rụng rời, toàn thân đau nhức. Đó là chưa kể đến chuyện phải "nhờ vả", "mối lái" mới có được việc làm. Bởi ở đâu cũng vậy, miếng cơm manh áo đôi khi khiến những người phụ nữ dù có chân yếu tay mềm đến đâu cũng sẵn sàng lao vào nhau giành giật. Đã không ít lần bà định bỏ về quê, nhưng nghĩ về thì lấy gì mà nuôi miệng, nuôi con, nên bà đành ở lại.

 

      Đàn ông tha hương đã khổ, phụ nữ kiếm sống xa quê như bà Hạnh còn khổ hơn nhiều. Bởi, bên cạnh những hạn chế về sức khoẻ, bà còn phải đối mặt với trăm ngàn những đắng cay, tủi nhục. Tuổi cao, sức yếu, mỗi khi làm không vừa ý chủ hàng, bà lại phải chịu không ít lời nhiếc móc, khó nghe. Thậm chí, nhiều chủ hàng sau khi thuê xong thì nợ tiền bốc vác. Lâu dần không nhắc thành quên, mà có đòi bà cũng chỉ dám nhẹ nhàng không có "sợ các ông ấy phật lòng, lần sau thuê người khác". Phận đàn bà, lại đất khách quê người, nhiều khi bà Hạnh phải nuốt chặt vào lòng những cực nhọc, tủi hờn trong suốt 9 năm qua.

 

      Bà bảo, chỉ cần nghĩ đến chuyện con cái ngoan ngoãn, học hành nên người, thì bà có vất vả bao nhiêu cũng cam lòng. Chỉ khi nhắc đến con, mắt người đàn bà thậm khổ này mới bừng sáng lên đôi chút. "Nhờ giời, mấy đứa con tôi đều chăm ngoan, học giỏi. Lúc tôi bắt đầu ra Hà Nội, đứa con gái lớn mới lên lớp 4, giờ cháu đang sinh viên năm thứ 2, trường Đại học Thủy lợi. Còn hai cháu ở nhà, một lớp 12, một lên lớp 9. Đứa nào cuối năm cũng được giấy khen. Tôi đang cố dành dụm để hè này "thưởng" cho chúng nó chuyến ra Hà Nội thăm lăng Bác. Tính thì vậy, nhưng chả biết có làm được không, bởi mỗi tháng nguyên trả tiền thuê nhà, lo ăn uống cho hai mẹ con ở ngoài này cũng ngốn mất vài triệu, lại còn phải gửi về quê…", mắt bà Hạnh lại đăm chiêu, sầm tối.

 

      Bất chợt, như sực nhớ ra điều gì đó, bà Hạnh tất tả cất bước đi. Nhìn khuôn mặt bà như thể người đang tự trách mình mải chơi, quên khuấy nỗi lo cơm áo. Thế nên, để bù lại khoảng thời gian vàng ngọc vừa lãng phí, bà cố gắng đẩy nhanh chiếc xe cút kít về phía chợ. Bóng bà bé nhỏ, dần lẩn khuất giữa lô xô người và hàng hóa. Trời đã bắt đầu đổ về chiều…

"Nguồn: tin247"

Lượt truy cập: 1413 - Cập nhật lần cuối: 02/05/2013 09:20:53 AM

Giỏ hàng
Chính sách bán hàng Zalo Hướng dẫn đặt hàng Trang Fakebook của Chợ Gốm Bát Tràng